Uwaga! Kompetencje CEO mają znaczenie!

Kompetencje CEO przekładają się na wynik firmy w branży ICT zależnie od dojrzałości i wielkości firmy. Zawsze negatywny wpływ na wynik firmy mają nieformalne związki CEO z innymi osobami zarządzającymi (tzw. family and friends effect). Artur Kwaśniewski zbadał w pracy doktorskiej, opierając się m.in. na danych „Computerworld TOP200”, wpływ kompetencji na wyniki największych polskich firm w sektorze ICT.

Czy kompetencje menedżerskie, usankcjonowane poziomem wykształcenia CEO, przekładają się na:

  • przewagę konkurencyjną i zysk netto?
  • stosunek zysku netto do przychodów, czyli efektywność ekonomiczną firmy?

Czy powiązania nieformalne CEO z innymi osobami zarządzającymi (ang. family and friends effect) mają negatywny wpływ na zysk netto? Czy z czasem on słabnie?

Artur Kwaśniewski zbadał w swojej pracy doktorskiej, opierając się m.in. na danych zawartych w raporcie „Computerworld TOP200”, wpływ kompetencji na wyniki największych polskich firm w sektorze ICT. To pierwsze tego typu badanie dotyczące polskiego rynku ICT. Bazą do badania empirycznego był ranking 350 największych przedsiębiorstw sektora ICT „Computerworld TOP200”. Badanie wykonano na bazie danych dotyczących wyników firm oraz kompetencji zarządzających nimi menedżerów, których rola odpowiada funkcjonalnie polskiemu prezesowi zarządu (CEO – Chief Executive Officer). Źródłem danych o kompetencjach menedżerów były raporty Elektronicznego Systemu Przekazywania Informacji (ESPI) i Elektronicznej Bazy Informacji (EBI) Giełdy w Warszawie, a także oficjalne życiorysy CEO oraz informacje z portali społecznościowych. Badanie obejmowało menedżerów, którzy pracowali na stanowisku CEO minimum trzy lata, oraz przedsiębiorstwa, dla których pozyskano wiarygodne dane dotyczące przychodu w latach 2010–2012 oraz zysku netto w latach minimum 2011–2012.

Warto podkreślić, że czas przeprowadzenia badania również jest specyficzny. Kryzys sektora ICT w roku 2009 wymusił reakcję menedżerów, która z trzyletnią bezwładnością przełożyła się na wyniki przedsiębiorstw w roku 2012.

Computerworld TOP 200 wyd. 2016

Nowa edycja raportu Computerworld TOP200 już dostępna: http://www.pcworld.pl/kiosk/computerworld-top200-2016/

Za miarę przewagi konkurencyjnej uznano iloraz zysku i przychodu przedsiębiorstwa w 2012 r. lub zlogarytmowany zysk przedsiębiorstwa w roku 2012. W rozprawie ujęto przedsiębiorstwa aktywne w sektorze ICT i osiągające przychody roczne powyżej 1 mln zł. Ranking takich przedsiębiorstw jest publikowany corocznie w formie raportu „Computerworld TOP200”. Według prowadzących pod patronatem Ministerstwa Gospodarki badanie rynku ICT firm badawczych IDC i IDG Poland, szacowana liczba przedsiębiorstw w branży ICT o przychodach powyżej 1 mln zł to maksymalnie 400 przedsiębiorstw.Dla porównania statystyki GUS uwzględniają także firmy niewielkie oraz osoby deklarujące działalność gospodarczą związaną z informatyką, często nieaktywne. Z tego powodu oficjalne statystyki GUS mówią o 1,6 tys. dużych firm, 8,5 tys. spółek oraz 51 tys. jednoosobowych firm ICT w Polsce. W istocie rynek składa się tylko z około 300 podmiotów. Przychody pierwszych 10. przedsiębiorstw w rankingu „Computerworld TOP200” stanowią ponad 50%, zaś pierwszych 40. około 80% szacowanego przez IDC w roku 2012 na 34 mld zł rynku ICT. Badanie obejmowało CEO (rola odpowiada funkcjonalnie polskiemu prezesowi zarządu), którzy przepracowali na tym stanowisku CEO minimum trzy lata. Zredukowało to liczbę analizowanych przypadków do 142.

Z badania wynika, że kompetencje związane z wykształceniem CEO mają wpływ na konkurencyjność wyrażaną uzyskiwanym zyskiem netto.

Wykres 1. Wpływ wykształcenia formalnego wyższego niż magister na
zysk przedsiębiorstwa w zależności od liczby lat działalności przedsiębiorstwa na rynku.

Wykres 1. Wpływ wykształcenia formalnego wyższego niż magister na

zysk przedsiębiorstwa w zależności od liczby lat działalności przedsiębiorstwa na rynku.

Wykształcenie CEO wyższe niż studia 5-letnie zakończone tytułem magistra implikują wyższy zysk netto dla firm Kariera menedżera działających na rynku dłużej niż 21 lat i niższy dla przedsiębiorstw funkcjonujących krócej. Taki wynik można interpretować w ten sposób, że wyższy poziom wykształcenia menedżera jest pełniej wykorzystywany w przedsiębiorstwach dojrzałych.

Wyraźnie widoczny jest negatywny wpływ powiązań nieformalnych CEO z innymi osobami zarządzającymi (family and friends effect) na zysk netto przedsiębiorstwa.

Wykres 2. Wpływ family and friends effect na zysk przedsiębiorstwa w zależności od liczby pracowników  zatrudnionych w przedsiębiorstwie.

Wykres 2. Wpływ family and friends effect na zysk przedsiębiorstwa w zależności od liczby pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie.

Negatywny wpływ family and friends effect na zlogarytmowany zysk w 2012 r. występuje niezależnie od wielkości zatrudnienia. Dowodzi to, że na wszystkich poziomach wielkości przedsiębiorstwa różnica w zysku pomiędzy firmami, w których CEO ma nieformalne powiązania z innymi osobami zarządzającymi w przedsiębiorstwie, wypada na korzyść CEO bez takich powiązań. Kompetencje menedżerskie usankcjonowane przez typ wykształcenia

CEO (wykształcenie techniczne/ICT) mają wpływ na przewagę konkurencyjną wyrażaną stosunkiem zysku netto do przychodu.

Wykres 3. Wpływ wykształcenia technicznego/ICT menedżera na rentowność przedsiębiorstwa w zależności od liczby pracowników zatrudnionych w firmie (oś pozioma zatrudnienie
podzielone).

Wykres 3. Wpływ wykształcenia technicznego/ICT menedżera na rentowność przedsiębiorstwa w zależności od liczby pracowników zatrudnionych w firmie (oś pozioma zatrudnienie

podzielone).

Pozytywny wpływ typu wykształcenia na iloraz zysku i przychodu w 2012 r. przedsiębiorstwa występuje dla przedsiębiorstw o najmniejszej wielkości zatrudnienia. Posiadanie przez CEO wykształcenia technicznego bądź kierunkowego ICT współwystępuje z wyższym stosunkiem zysku netto do przychodu w 2012 r. w przedsiębiorstwach z obszaru ICT o mniejszej liczbie pracowników (poniżej 40). W przypadku firm większych lepsze

wyniki uzyskują jednak CEO o innym typie wykształcenia.

Artur Kwaśniewski

Artur Kwaśniewski

Artykuł powstał na podstawie rozprawy doktorskiej Artura Kwaśniewskiego „Wpływ kompetencji menedżerów na przewagę konkurencyjną przedsiębiorstw” napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Andrzeja Wieczorkiewicza, profesora w Akademii Leona Koźmińskiego. Autor pragnie podziękować kolegom z Klubu CIO: Sławomirowi Panasiukowi, Mariuszowi Michalakowi i Józefowi Wacnikowi za cenne uwagi. Artur Kwaśniewski jest top menedżerem IT, m.in. do 2015 r. kierował Departamentem Informatyki ARP. Obecnie aktywnie uczestniczy w działalności Klubu CIO.