Odpowiedzialność osobista zarządu

W dobie kryzysu pojawiają się problemy z przepływami finansowymi, opóźnieniami płatności, płynnością finansową. Zaczyna się już fala likwidacji i upadłości spółek. W jaki sposób zabezpieczyć się przed konsekwencjami przepisów mówiących o odpowiedzialności osobistej członków zarządu spółki?

Podczas zorganizowanych przez CEO Magazyn Top Menedżerów warsztatów "Odpowiedzialność osobista zarządu" eksperci - prawnicy z kancelarii: Lovells, Baker&McKenzie, CMS Cameron McKenna, Domański Zakrzewski Palinka oraz Sołtysiński Kawecki & Szlęzak - przedstawili różne aspekty tego skomplikowanego i rozległego zagadnienia. W pierwszej części naszej relacji przedstawiamy ogólny zarys kwestii odpowiedzialności osobistej zarządu, o której na spotkaniu mówił mec. Tomasz Żak, radca prawny w Kancelarii Lovells.

Kwestię odpowiedzialności cywilnoprawnej członków zarządu można podzielić na trzy główne nurty: odpowiedzialność wobec spółki, odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki za jej zobowiązania oraz odpowiedzialność wobec osób trzecich (na zasadach ogólnych).

Zobacz również:

Odpowiedzialność wobec spółki

Członkowie zarządu ponoszą ogólną odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce. Przepisy Kodeksu spółek handlowych (KSH) przewidują także szczególne sytuacje, w których ta odpowiedzialność jest uregulowana. Należy do nich m.in. akceptacja zawyżonej wartości aportu w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest to możliwe, ponieważ przy zawiązywaniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub podwyższaniu kapitału zakładowego, który pokrywany jest wkładami niepieniężnymi, nie istnieje obowiązek zbadania wartości aportu przez biegłego rewidenta (taki obowiązek dotyczy co do zasady spółki akcyjnej, ale nie we wszystkich sytuacjach).

W związku z tym członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec spółki za powstały niedobór solidarnie ze wspólnikiem, który ten wkład wniósł. Dotyczy to sytuacji, w której członkowie zarządu wiedzą, że rzeczywista wartość wniesionego wkładu niepieniężnego do spółki jest znacząco niższa od zadeklarowanej przez wspólnika, a mimo to zgłoszą wniosek o zarejestrowanie spółki lub podwyższenie jej kapitału.

Odpowiedzialność solidarna oznacza w tym przypadku, że wobec spółki odpowiadają zarówno wspólnik, który wniósł wkład, jak i członek zarządu, który sytuację zaakceptował - do spółki należy decyzja, od kogo będzie dochodzić wyrównania brakującej wartości wkładu. Jeśli świadczenie zostanie wyegzekwowane od konkretnego członka zarządu, to w tym zakresie wspólnik zostaje zwolniony z odpowiedzialności wobec spółki, ale członkowi zarządu może przysługiwać roszczenie regresowe wobec wspólnika o zwrot zapłaconej spółce kwoty. Wyrównanie brakującej części wkładu przez wspólnika spowoduje zwolnienie członka zarządu z odpowiedzialności w tym zakresie.