Co różni CDO od innych CxO?

Chief Digital Officer osobistością coraz mniej tajemniczą: czym różni się od Chief Information Officera, Chief Innovation Officera, Chief Innovation Officera, Chief Executive Officera, Chief Data Officera? Jakie twarze może przyjmować CDO w firmie?

Co różni CDO od innych CxO?
FOTO: NASA / Pixabay

Czym CDO różni się od CIO?

Przywództwo zmian cyfrowych nie jest rolą jaką można zwyczajnie przypisać jakiejś osobie w organizacji. O ile oczywistym jest, że obszarem IT zajmie się osoba z kompetencjami IT, o tyle aby sprostać roli cyfrowego przywódcy trzeba specyficznych kompetencji, nastawienia oraz spojrzenia na zmiany zachodzące w świecie zmierzającym ku coraz głębszemu nasyceniu technologią cyfrową firm. I podobnie jak nie każdy lider biznesowy sprosta zrozumieniu zastosowań technologicznych, tak i nie każdy szef IT musi czuć się swobodnie w obszarze budowania przewagi rynkowej i konkurencyjnej. Mamy zatem do czynienia z nowym, odrębnym zestawem umiejętności, kompetencji ale też i niekiedy odrębnym obszarem zainteresowań.

CDO tylko w ograniczonym stopniu wykorzysta technologiczne kompetencje, w porównaniu do zakresu wiedzy jakim dysponuje CIO. Natomiast w znacznym stopniu niezbędne będą mu kompetencje typowo biznesowe, zwłaszcza do zdefiniowania strategii biznesowej.

Oczywistym jest, że CDO potrzebują pewnego poziomu kompetencji IT aby skutecznie formułować wymagania IT i opracować zmiany do nowych, cyfrowych produktów i usług. Jednak ponieważ CDO operuje głownie po stronie biznesowej firmy, nie musi być ekspertem w dziedzinie utrzymania i rozwoju architektury IT, bo w tych zadaniach zdecydowanie skuteczniej wesprze go CIO. CDO mówi zatem „co chcemy osiągnąć dzięki technologii” a CIO definiuje „w jaki sposób technologię wdrożyć aby przyniosła założone efekty?”. To CIO definiuje niezbędne zasoby oraz wykorzystywane metodyki wdrożenia, biorąc pod uwagę zarówno aktualny kształt architektury korporacyjnej IT, jak i organizacyjne przygotowanie przedsiębiorstwa do realizacji projektów. Nikt lepiej od CIO nie wskaże kiedy trzeba do realizacji strategii cyfrowej zmodyfikować zarówno sam stos technologiczny, jak i stosowane metodyki projektowe. Tym bardziej nikt lepiej od niego, tych zmian nie wprowadzi.

Czym CDO różni się od Chief Innovation Officera?

CIO to nie jedyna funkcja, która posiada potencjalnie pokrywające się z CDO obszary kompetencyjne. Innym przykładem takiej roli jest Chief Innovation Officer. Dyrektorzy ds. Innowacji tworzą środowisko, które sprzyja innowacjom i zapewniają strukturę organizacyjną wspierającą rozwój nowatorskich produktów i usług. Ich rola polega na wykorzystaniu pomysłów ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych[11]. Często wynikiem tych innowacji jest wykorzystanie technologii w działalności biznesowej, a więc nie do uniknięcia będzie częściowe choćby pokrycie się obszarów Chief Innovation Officera i CDO. O ile jednak

CDO w szczególny sposób poszukuje zastosowania technologii cyfrowej w dostarczaniu cyfrowych produktów i usług oraz generujących zmiany w procesach, usprawniających funkcjonowanie przedsiębiorstwa na rynku, o tyle Chief Innovation Officer poszukuje wszelkiego rodzaju zmian nieszablonowych, pionierskich.
Niekoniecznie zaś wyłącznie tych związanych z zastosowaniem technologii cyfrowych.

Czym CDO różni się od Chief Executive Officera?

CDO budując część strategii firmy, posiada zwykle ogólnie szerszą perspektywę korporacyjną, niż w przypadku pozostałych menadżerów. Niekiedy nawet bywa ona szersza niż perspektywa samego CEO, zwłaszcza gdy CDO występuje w tej roli na poziomie grupy kapitałowej, odpowiadając za projekt lub program zmian transformacyjnych w kilku, a nieraz i w wielu organizacjach wchodzących w jej skład. Należy przy tym pamiętać, że choć transformacja cyfrowa ma strategiczne znaczenie dla firmy, to jednak nie zawsze stanowi całość istotnych zmian przedsiębiorstwa. Zatem w obszarze definicji strategii firmy zarówno CDO jak i CEO (lub Chief Strategic Officer jeśli takie stanowisko odrębnie powołano) mają obszar wspólny dotyczący inicjatyw strategicznych. Podobnie jak wspólne im są zagadnienia związane ze zmianą kultury organizacyjnej przedsiębiorstwa. Obaj mają w tym swój udział ale CDO będzie w szczególny sposób angażował się w inicjatywy realizowane z wykorzystaniem technologii cyfrowej. Pozostałe z zagadnień i celów strategicznych pozostawiając CEO lub innym członkom wyższego kierownictwa w których obszarach one się toczą.

Czym CDO różni się od Chief Marketing Officera?

W przypadku Chief Marketing Officera dzieli on z CDO zainteresowanie odczytywaniem i zaspokajaniem oczekiwań klientów oraz kreowaniem spójnego przekazu komunikacyjnego. Obaj również z sukcesem korzystają z cyfrowych kanałów komunikacji z klientami, w szczególności tych z wykorzystaniem mediów społecznościowych. Jednak CDO będzie o nich myśleć wyłącznie w kategoriach cyfrowej zmiany. CMO obejmować swymi działaniami będzie zawsze całkowity zakres komunikacji przedsiębiorstwa z klientami, niezależnie od ich powodu. Tym samym CMO zobowiązany jest do zachowania spójnego komunikatu do klientów i partnerów niezależnie od jej przedmiotu i kanału komunikacji.

Czym CDO różni się od Chief Data Officera?

Części wspólne aktywności Chief Data Officera i CDO dotyczą naturalnie obszaru przetwarzania danych. Obaj doceniają rolę informacji w funkcjonowaniu organizacji. Obaj dbają więc o pozyskiwanie i przetwarzanie danych, w taki sposób aby stanowiły one użyteczną informację. Obaj również są i powinni być orędownikami szerokiego wykorzystania informacji płynących z przetworzonych danych, wykorzystywanych dla potrzeb procesu podejmowania decyzji. W obszarze Chief Data Officera pozostanie jednak szereg dodatkowych zadań związanych z zarządzaniem jakością danych w tym z zakresu weryfikacji atrybutów przetwarzanych informacji.

CDO na dane patrzy podobnie jak na technologię, dostrzegając ich użyteczny charakter w realizacji strategii cyfrowej zmiany.
Praktyczne aspekty przetwarzania danych pozostawiają więc CDO osobie Chief Data Officera.

CDO działając na obszarze całego przedsiębiorstwa często wchodzi na „obszary łowieckie” innych menadżerów. Nie oznacza to, że zastępuje ich w wykonywanych przez nich obowiązkach czy ogranicza ich rolę. Zakres jego zadań zawsze będzie skupiony na realizacji celów cyfrowej strategii i do tego obszaru ograniczone. Rysunek 1 prezentuje pokrywające się kompetencje Chief Digital Officera i innych osób wyższego kierownictwa w organizacji.

Rysunek 1. Pokrywające się kompetencje Chief Digital Officera i innych osób wyższego kierownictwa w organizacji

Co różni CDO od innych CxO?

Rysunek 1. Pokrywające się kompetencje Chief Digital Officera i innych osób wyższego kierownictwa w organizacji. Źródło: Opracowanie własne na podstawie [11].

Źródło: Opracowanie własne na podstawie [11].

4 twarze CDO, czyli różne funkcje CDO w organizacji

O tym jakie są oczekiwania wobec roli CDO wiele mówi też to, w jaki sposób w organizacji umocowany zostanie on do realizacji swoich zadań. Zatem w dużej mierze jego zadania zależeć będą z jednej strony od tego w jakiej roli widzą go pozostali członkowie wyższego kierownictwa ale z drugiej również na ile na taką rolę gotowi są pozostali pracownicy i sama organizacja.

Funkcja w jakiej CDO występuje w danej firmie zależy od wielu czynników ale do dwóch najważniejszych należą: postrzegany wpływ zmian cyfrowych na przedsiębiorstwo oraz obszar działania na którym osoba na tym stanowisku winna skupić swe wysiłki.

Uwzględniając te dwa główne parametry, Singh i Hess[11] zdefiniowali trzy podstawowe funkcje w jakich CDO występuje w organizacjach. Bradley, Haffke, Kalgovas[3] uzupełnili tę umowną klasyfikację o funkcję czwartą. Mamy zatem: „Cyfrowego Innowatora”, „Cyfrowego Ewangelizator”, „Cyfrowego Koordynatora” i „Cyfrowego Adwokata” (Rysunek 2).

Jeśli firma nie jest przekonana jeszcze o kierunku zmian strategicznych z wykorzystaniem cyfrowych możliwości, CDO pełnić będzie częściej funkcję osoby edukującej i wprowadzającej do organizacji wiedzę. Będzie dostawcą informacji o możliwościach, jakie za zmianą cyfrową stoją i mogą zostać dostarczone dzięki cyfrowym technologiom. Jeśli firma jest na silnej ścieżce wdrażania zmian a potrzebna jest osoba, której głównym obszarem działania będzie upewnienie się, że całość zmian przebiega we właściwym tempie i zaangażowane są w nią wszystkie komórki w firmie, CDO będzie funkcjonował jako konsolidator i koordynator zmian. Gdy przedsiębiorstwo jest już gotowe organizacyjnie na poszukiwanie cyfrowych innowacji i jest gotowe również na całkowitą zmianę strategii w kierunku nowego modelu biznesowego, CDO będzie innowatorem i wewnętrznym przedsiębiorcą w jednym. Zdefiniuje zakres zmian, poprowadzi go we właściwym kierunku, biorąc odpowiedzialność za sukces strategii rynkowej, dobór produktów ale również za stronę operacyjno-organizacyjną.

CDO w roli „Cyfrowego Innowatora” często uzupełnia rolę CIO, tam gdzie szef IT jest skupiony na efektywności kosztowej organizacji. CDO zajmuje pozycję uzupełniającą obszar CIO w zakresie wymagań i oczekiwań co do strony przychodowej, definiując wymagania projektów cyfrowej zmiany. Jego głównym zadaniem jest wprowadzenie większego zakresu oryginalnych i nowatorskich projektów. Działając na rzecz innowacji, w znacznym stopniu poszukuje i testuje nowe pomysły oraz rozwiązania rynkowe. Często czyni to z wykorzystaniem wydzielonej części organizacji, w której organizuje laboratorium dla ich weryfikacji. Poszukuje, testuje i weryfikuje trendy rynkowe oraz bada aktywnie preferencje klientów. Poszukuje niszy, właściwej grupy docelowej klientów, którzy byliby nowym obszarem działalności firmy. Działa jak wewnętrzny przedsiębiorca. Przygotowuje strategię cyfrową, zajmuje się tworzeniem lub rozwojem cyfrowych produktów i usług. Zajmuje się też zmianą w organizacji zwłaszcza tam, gdzie organizacja aby skutecznie funkcjonować w nowym cyfrowym świecie, musi zmodyfikować istotnie swój model biznesowy. CDO w roli „Cyfrowego Innowatora” jest silnym sojusznikiem CIO i ze wzajemnością. To CDO definiuje zmiany, które CIO w znacznym stopniu realizuje. CIO może natomiast skorzystać z perswazyjnych umiejętności CDO celem popularyzacji zastosowania technologii w organizacji i krzewienia wiedzy o jej możliwościach. Ich wspólnym celem jest opracowanie i wdrożenie projektów cyfrowych, które pozwolą organizacji na skuteczną i sprawną zmianę.

Rysunek 2. Cztery funkcje Chief Digital Officera.

Co różni CDO od innych CxO?

Rysunek 2. Cztery funkcje Chief Digital Officera. Żródło: Opracowanie na podstawie [3] i [11].

Żródło: Opracowanie na podstawie [3] i [11].

„Cyfrowy Ewangelizator” występuje przeważnie w przedsiębiorstwach, które jeszcze nie dostrzegają albo nie doceniają roli cyfrowych zmian. Dlatego jego główne zadanie to inspiracja i zapewnienie wiedzy na temat wpływu cyfrowych zmian (zarówno możliwości jak i zagrożeń) na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. „Cyfrowy Ewangelizator” przygotowuje organizację na przyjęcie zmian idących wraz z technologią cyfrową. Do jego zadań należy stworzenie odpowiedniej kultury organizacji, tak aby była ona gotowa przyjąć i skutecznie wdrożyć cyfrowe innowacje. Ważną częścią jego pracy jest również przygotowanie teoretycznie pracowników firmy do tego aby byli oni gotowi na fascynującą acz dla niektórych niełatwą, podróż w kierunku cyfrowego świata. Aby skutecznie stawić czoła zmianom w środowisku pracy wszyscy pracownicy firmy muszą nauczyć się współpracować (ang. collaboration work), dzielić się efektami swojej pracy i doświadczeniami (ang. best practices sharing) a także pozyskiwać niezbędne kompetencje (ang. digital literacy), często różne od tych którymi obecnie dysponują.

Aby przyspieszyć proces realizacji zmian organizacyjnych, CDO zaangażowany bywa również w pozyskiwanie nowych osób posiadających cyfrowe kompetencje, celem włączenia ich do pracy w organizacji i przyspieszenia tym samym proces zmian.

CDO jako „Cyfrowy Koordynator” wystąpi głównie jako katalizator zmian. Aktywnie wspiera on a nawet wręcz napędza procesy zmian ukierunkowanych na zastosowanie cyfrowych narzędzi i praktyk. Rolę tę widać zwłaszcza w przedsiębiorstwach, które już są wewnętrznie przekonane o konieczności zmian transformacyjnych, niekiedy nawet rozpoczęły ich realizację ale tempo ich wprowadzania nie odpowiada ich ambicjom. Poza poziomem aspiracji, co do tempa wprowadzanych zmian, często bywa ono również obiektywnie niewystarczające aby skutecznie konkurować na rynku. Jest wówczas absolutnie oczywistym, że aby nadążyć za cyfrowymi zmianami i przyspieszyć proces zmian, zachodzących wewnątrz przedsiębiorstwa, trzeba skoordynować wysiłki całej organizacji. Realizacja cyfrowej zmiany, to nie jest podróż dla jednej lub kilku wybranych komórek. Zmiana musi objąć swym transformacyjnym charakterem wszystkie komórki w firmie.

Menadżerowie skupieni na celach swoich obszarów nie zawsze gotowi są w wystarczającym stopniu zaangażować się w proces zmian i wzajemnie wspierać się w realizacji cyfrowego wyzwania. Rolą CDO jest zintegrowanie całego przedsiębiorstwa wokół projektów wdrażających cyfrową zmianę.

Czwarta z funkcji CDO a mianowicie: „Cyfrowy Adwokat” występuje w organizacjach, które antycypują znaczny wpływ cyfrowej zmiany na jej funkcjonowanie ale potrzebują osoby, która wniesie ducha zmian i zarazi entuzjazmem do ich realizacji kluczowe osoby w organizacji. CDO w tej roli działa zarówno po stronie biznesu, jak i po stronie funkcji kosztowych. Zapewnia przy tym aktywną współpracę i wymianę pomysłów pomiędzy biznesem a funkcjami kosztowymi. Ponieważ zaś organizacja oczekuje spójnego wdrożenia planowanych zmian, często zakresem swej odpowiedzialności przejmuje również nadzór nad obszarem IT. „Cyfrowy Adwokat” ma zbudować świadomość zmian w całej organizacji\ ale też i w szczególny sposób nadzorować ich przebieg. Stając się często nadzorującym pracę IT, upewnia się że priorytety realizowanych zmian odzwierciedlają przyjętą strategię cyfrowej zmiany.

Bibliografia:

[1] Broadbent, M., and Kitzis, E.S., The New CIO Leader: Setting the Agenda and Delivering Results, Harvard Business School Press, 2005.

[2] Fitzgerald, M., Kruschwitz, N., Bonnet, D., and Welch, M., "Embracing Digital Technology", MIT Sloan Management Review, 2013.

[3] Haffke, I., Kalgovas, B. J., Benlian, A., Journal Article, The Role of the CIO and the CDO in an Organization’s Digital Transformation, Thirty Seventh International Conference on Information Systems, Dublin 2016.

[4] Heaton, J., Parlikad, A., Owens, D., & Pawsey, N. BIM as an Enabler for Digital Transformation. 2019 International Conference on Smart Infrastructure and Construction (ICSIC).https://doi.org/10.17863/CAM.40741

[5] Hess, T., Matt, C., Wiesböck, F., and Benlian, A. 2016. “Options for Formulating a Digital Transformation Strategy,” MIS Quarterly Executive (15:2), pp. 123-139

[6] Horlacher, A., Hess, T., What does a Chief Digital Officer do? Managerial tasks and roles of a new C-level position in the context of digital transformation, Conference Proceedings: 2016 49th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS), s.5126-5135, 2016 IEEE

[7]http://cdoclub.com/cdo-club-holds-3rd-annual-nycchief-digital-officer-summit/, accessed 10th June, 2015.

[8]https://itwiz.pl/wyniki-pierwszego-polsce-badania-nt-funkcji-chief-digital-officer/

[9] Mathison, D., CDO Talent Map 2013, Chief Digital Officer Club, 2014

[10] Matt, C., Hess, T. and Benlian, A. “Digital Transformation Strategies,” Business & Information Systems Engineering (57:5), 2015, pp. 339-343.

[11] Singh, A., Hess, T., How Chief Digital Officers Promote the Digital Transformation of their Companies, MIS Quarterly Executive, March 1, 2017

[12] Stephens, C.S.; Ledbetter, W.N., Mitra, A., Ford, F.N., Executive or functional manager? the nature of the CIO’s job. MIS Quarterly, 16, 4 (1992), 449–467.