Kreowanie wartości spółki

Ten rynek inwestycji jest jednym z najmłodszych segmentów rynku kapitałowego, ale znaczenie gospodarcze private equity jest coraz bardziej docenianie przez twórców ogólnoświatowej polityki przemysłowej, na szczeblu zarówno ponadnarodowym, jak i krajowym.

Ten rynek inwestycji jest jednym z najmłodszych segmentów rynku kapitałowego, ale znaczenie gospodarcze private equity jest coraz bardziej docenianie przez twórców ogólnoświatowej polityki przemysłowej, na szczeblu zarówno ponadnarodowym, jak i krajowym.

Istotnych przyczyn tego rosnącego zainteresowania działalnością private equity jest kilka, twierdzi dr Marek Panfil, który jest autorem rozdziałów o tej tematyce we właśnie wydanej książce "Value Based Management. Koncepcja, narzędzia, przykłady" (recenzję zamieszczamy w tym numerze "CEO Magazynu Top Menedżerów"):

  • Fundusze finansują rozmaite spółki, zarówno małe, znajdujące się we wczesnych fazach cyklu rozwoju firm (np. inwestycje typu venture capital), jak i dojrzałe, duże, w późniejszych fazach rozwoju (np. finansowanie wykupów menedżerskich).
  • Wiele firm – biorców venture capital – reprezentuje branże wysokich technologii, takie jak elektronika, biotechnologia, telekomunikacja, informatyka, media, Internet czy nanotechnologia.
  • Istnieje wzajemna zależność rynku inwestycji private equity i rynku giełdowego. Fundusze te w dojrzałych gospodarkach rynkowych są podstawowym źródłem napływu nowych spółek na rynek giełdowy. Zarazem rynek giełdowy jest jednym z najważniejszych sposobów wyjścia z inwestycji funduszy private equity. Przykładowo w latach 1996–2006 fundusze venture capital działające w Stanach Zjednoczonych wprowadziły do obrotu publicznego akcje ponad tysiąca spółek portfelowych, jako przykłady dr Marek Panfil wymienia: 3Com, Amgen, AMD, Compaq, Cisco Systems, Federal Express, Genentech, Intel, Sun Microsystems, Lotus, Xerox, Amazon.com.
  • Doświadczenia rynku amerykańskiego i brytyjskiego sugerują, że miejsca pracy kreowane przez firmy wykorzystujące private equity odznaczają się stabilnością, wyższą jakością (wysoka specjalizacja) i ponadprzeciętnym wynagrodzeniem.
  • Private equity oferują „swoim” spółkom portfelowym, oprócz kapitału, także wiele dodatkowych, pozafinansowych korzyści umacniających ich konkurencyjność na rynku krajowym i międzynarodowym oraz poprawiających wartość rynkową. Do kategorii inwestycji private equity dr Marek Panfil zalicza (cytując za wspominaną książką):
  • Kapitał dostarczany przedsiębiorstwu w celu uratowania go przed upadłością (rescue capital, recovery, turnaround), np. gdy trudna sytuacja finansowa spółki wynika z błędów zarządu lub jest skutkiem braku uzyskania środków finansowych od kluczowego/dużego klienta.
  • Kapitał przeznaczony na sfinansowanie przedsięwzięć polegających na przejęciu przedsiębiorstwa od dotychczasowych właścicieli przez grupę menedżerów zarządzających lub pochodzących z zewnątrz (management buy-outs, MBO lub management buy-in, MBI)
  • Kapitał przeznaczony na prywatyzację przedsiębiorstwa państwowego, np. zakup Polfy Kutno, Stomilu Sanok czy Zakładów Metali Lekkich „Kęty” przez fundusze zarządzane przez Enterprise Investors.
  • Kapitał na wycofanie akcji spółki z publicznego obrotu (odpublicznienie – delisting) – popularność tego typu tran-sakcji rośnie np. w Wielkiej Brytanii.
  • Kapitał przeznaczony na finansowanie pomostowe (bridge financing), np. sfinansowanie spółek Eldorado, Sfinks przez fundusze zarządzane przez Enterprise Investors.
  • Kapitał na sfinansowanie fuzji i przejęć (mergers & acquisitions) i konsolidacji branżowej (buy & build strategy).
  • Mezzanine – finansowanie przedsięwzięć za pomocą papierów hybrydowych, np. Solaris Bus & Coach z siedzibą w Bolechowie k. Poznania lub Lux Med z siedzibą w Warszawie, sfinansowane przez Accession Mezzanine Poland, fundusz zarządzany przez Mezzanine Management Poland.

Zobacz również:

Lider wśród private equity

Wspominany już Enterprise Investors to najbardziej znany w Polsce private equity. EI zarządza 6 funduszami private equity o łącznym kapitale inwestycyjnym w wartości 1,6 mld USD, co plasuje tę firmę na pierwszym miejscu wśród funduszy PE działających w Europie Środkowo-Wschodniej. W marcu 2007 r. Polish Enterprise Fund V i Polish Enterprise Fund VI – fundusze zarządzane prze Enterprise Investors – sfinalizowały transakcję przejęcia sieci sklepów Komfort. Fundusze nabyły 100% tej największej w Polsce sieci sklepów oferujących produkty na podłogi. Był to wykup – wspomagany kredytem bankowym – za łączną kwotę 250 mln zł (66 mln euro). Kredytu w wysokości połowy kwoty zakupu udzielił Bank Zachodni WBK.

W czerwcu PEF VI sfinalizował kupno 100% udziałów w Grupie Jaan/Nordglass, która jest liczącym się w Europie producentem szyb samochodowych oraz największym ich dystrybutorem w Polsce. Przejęcie tej firmy również odbyło się w drodze wykupu wspomaganego kredytem bankowym. Łączna wartość transakcji przejęcia wyniosła 310 mln zł (82 mln euro), z czego część stanowił kredyt udzielony przez Bank Zachodni WBK. W listopadzie PEF VI został większościowym właścicielem Novaturas, największego biura podróży w krajach bałtyckich. Ten fundusz zarządzany przez Enterprise Investors zainwestował w spółkę 43 mln euro. Transakcja zakupu została w części sfinansowana kredytem bankowym udzielonym przez litewski oddział banku DnB Nord.

Tuż przed końcem roku PEF VI w ramach wykupu lewarowanego (przy tej metodzie grupa kupujących przejmujących kontrolę nad istniejącą spółką z wykorzystaniem finansowania dłużnego, którego zabezpieczeniem są aktywa i przepływy pieniężne przejmowanej firmy) kupił za ponad

34 mln euro dwie słowackie firmy transportowe: STD Slovakia i Donivo MKD. W ramach transakcji spółki zostały połączone i, już jako lider na rynku słowackim, będą działać pod nazwą STD Donivo. PEF VI, który zainwestował w firmę 23 mln euro (pozostałe 11 mln euro to kredyt), stał się właścicielem 75% kapitału nowej firmy.

Łączna wartość ubiegłorocznych inwestycji EI wyniosła 134 mln euro. Całkowita wartość przeprowadzonych transakcji, łącznie z kredytem transakcyjnym, była prawie dwukrotnie wyższa – wyniosła 225 mln euro.

W 2007 r. fundusze zarządzane przez Enterprise Investors zakończyły inwestycje w spółkach: Agros Nova, Artima, Lodom, Medycyna Rodzinna i Nomi. W ubiegłym roku ten największy w Europie Środkowej private eqiuty sprzedał również część posiadanego pakietu akcji w spółce Magellan, po wprowadzeniu jej we wrześniu na giełdę. Łączne przychody z tych inwestycji wyniosły 142 mln euro. Całkowite przychody funduszy, powiększone o dywidendy uzyskane w innych spółkach, wyniosły 164 mln euro.

Wśród inwestycji zakończonych do najbardziej udanych EI zalicza wyjście z rumuńskiej spółki Artima. W okresie inwestycji spółka, którą kupiono od jej założyciela, prywatnego rumuńskiego przedsiębiorcy, niemal podwoiła liczbę prowadzonych supermarketów spożywczych w całym kraju i znacząco poprawiła wyniki sprzedaży. EI sprzedał Artimę inwestorowi branżowemu, koncernowi Carrefour, osiągając ponadtrzykrotny zwrot z inwestycji.