Dopasowanie strategiczne biznes-IT -wpływ na budowę wartości firmy

Celem nowoczesnego zarządzania technologiami informacyjnymi, ukierunkowanego na budowę wartości przedsiębiorstwa, jest wspieranie przez IT realizacji strategii firmy oraz modyfikacja tej strategii w obszarach, w których zastosowanie technologii może się przyczynić do zbudowania przewagi nad konkurencją.

Celem nowoczesnego zarządzania technologiami informacyjnymi, ukierunkowanego na budowę wartości przedsiębiorstwa, jest wspieranie przez IT realizacji strategii firmy oraz modyfikacja tej strategii w obszarach, w których zastosowanie technologii może się przyczynić do zbudowania przewagi nad konkurencją.

Nowoczesne korporacje dążą do zwiększenia wpływu technologii informacyjnych na poprawę wyników osiąganych przez przedsiębiorstwo przy jednoczesnej minimalizacji kosztów związanych z funkcjonowaniem IT. Zmienia się także sposób zarządzania IT: korzyści nie płyną już głównie ze standardowych, wbudowanych w oprogramowanie najlepszych praktyk, lecz z umiejętnego wykorzystania oprogramowania i infrastruktury IT do wspierania głównych procesów biznesowych w przedsiębiorstwie. Obecnie źródłem budowania wartości firmy nie są zatem same technologie informacyjne, ale ich umiejętne zastosowanie. Kluczowym zagadnieniem w tej sytuacji staje się dążenie do jak najlepszego dopasowania strategicznego IT i biznesu.

Zobacz również:



Rola dopasowania biznes-IT

Rysunek 1Kliknij, aby powiększyćRysunek 1Dopasowanie biznes-IT oznacza zastosowanie technologii informacyjnych w odpowiedni sposób i w odpowiednim czasie, w harmonii ze strategią, celami i potrzebami biznesu. Definicja ta obejmuje zarówno dopasowanie IT do biznesu (czyli wsparcie przez IT realizacji strategii biznesu), jak i sytuację odwrotną, gdy umiejętne zastosowanie IT modyfikuje strategię firmy i staje się podstawą budowy nowych wyróżniających kompetencji przedsiębiorstwa. Dojrzałe dopasowanie ewoluuje w kierunku relacji, w której IT i inne jednostki biznesowe wspólnie dopasowują swoje strategie. Jednocześnie warto zauważyć, że dopasowanie biznes-IT jest ciągłym procesem, który za sprawą zmian w przedsiębiorstwie, jego otoczeniu i w obszarze technologii, nigdy się nie skończy. Celem przedsiębiorstwa powinno być dążenie do bycia lepiej dopasowanym niż konkurenci.

Dobre dopasowanie biznes-IT wpływa na działalność przedsiębiorstwa na trzy główne sposoby: zwiększa efektywność inwestycji w IT, pomaga zdobywać przewagę konkurencyjną dzięki odpowiedniemu zastosowaniu IT oraz zapewnia elastyczne reagowanie systemu informacyjnego firmy na nowe możliwości biznesowe i technologiczne. Znaczenie tego dopasowania potwierdza wiele badań przedsiębiorstw. Przykładowo w "IT Governance Global Status Report 2006", przygotowanym przez Pricewater-houseCoopers na zlecenie IT Governance Institute, 695 menedżerów przedsiębiorstw z całego świata wskazało, że najważniejszą drogą prowadzącą do poprawy efektywności wykorzystania IT jest właśnie lepsze dopasowanie biznes-IT.

Wysiłki w kierunku lepszego dopasowania biznes-IT są podejmowane przez menedżerów przez przynajmniej 20 ostatnich lat, lecz tylko nielicznym przedsiębiorstwom udaje się je osiągnąć na zadowalającym poziomie. Jedną z przyczyn są trudności w pomiarze tego dopasowania i w konsekwencji w zarządzaniu nim. Najczęściej pojawia się jednak stwierdzenie, że przyczyną jest brak uniwersalnej metody na osiąganie dopasowania. Wielu zauważa, że technologia jest relatywnie łatwa do zaimplementowania, w porównaniu do kompleksowości zmian w zarządzaniu, organizacji i kulturze przedsiębiorstwa, które muszą zostać wprowadzone, by wykorzystać nowe szanse oferowane przez technologie informacyjne.

Dopasowanie biznes-IT w Polsce

Przeprowadzone przez autora badania wśród spółek notowanych na GPW w Warszawie wykazały dość niski ogólny poziom zarządzania technologiami informacyjnymi w przedsiębiorstwach, przejawiający się niską dojrzałością aplikacji IT, strukturą wydatków na IT ukierunkowaną na najprostsze rozwiązania, rzadkim stosowaniem selektywnego outsourcingu IT, a także niezbyt częstym wykorzystywaniem standardów i dobrych praktyk do zarządzania IT oraz metod poprawiających dopasowanie biznes-IT1.

Rysunek 2Kliknij, aby powiększyćRysunek 2Badane spółki wykazały dość niską dojrzałość aplikacji IT: przeciętnie tylko dwie kategorie aplikacji (ERP i BI) były na tyle dojrzałe, aby móc wspierać realizację strategii przedsiębiorstwa.

Analiza struktury wydatków na IT wykazała z kolei, że jest ona inna niż w przedsiębiorstwach w rozwiniętych gospodarkach (Europa Zachodnia, USA): badane firmy inwestowały mniej w utrzymanie obecnie posiadanych aplikacji i infrastruktury IT, koncentrując się na rozwoju nowych aplikacji pozwalających wprowadzać usprawnienia w przebiegu procesów w przedsiębiorstwie, bądź na rozwiązaniach innowacyjnych. Jest to najprawdopodobniej wynik zapóźnienia technologicznego polskich przedsiębiorstw, inwestujących w rozwiązania, które ich zagraniczni konkurenci wykorzystują już od pewnego czasu. Z drugiej strony obecny stosunkowo niski poziom rozwoju IT w badanych firmach nadal umożliwia łatwiejsze niż w krajach rozwiniętych zdobycie przewagi nad konkurencją.

Rozkład wydatków na poszczególne rodzaje aplikacji IT jest odmienny w badanych przedsiębiorstwach w porównaniu do trendów obserwowanych w rozwiniętych gospodarkach. Polskie firmy inwestują głównie w najprostsze aplikacje (transakcyjne), automatyzujące podstawowe procesy przedsiębiorstwa. W Europie Zachodniej i w USA firmy zdobywają obecnie przewagę nad konkurencją głównie z wykorzystaniem aplikacji analitycznych i innowacyjnych. Jest to kolejne potwierdzenie dość niskiego poziomu rozwoju IT w badanych przedsiębiorstwach. Udział wydatków na infrastrukturę IT jest na podobnym poziomie w obu grupach przedsiębiorstw.

Analiza wykorzystywania metod służących do poprawienia dopasowania biznes-IT wykazała, że nieco ponad 80% badanych przedsiębiorstw śledzi przebieg projektów IT i wykorzystanie zasobów IT. Oznacza to, że blisko 20% firm nie wie, jak przebiegają ich projekty IT oraz w jaki sposób wykorzystywane są zasoby IT! Umowy gwarantujące jakość usług świadczonych przez IT, stanowiące podstawę efektywnego wykorzystania zasobów IT, stosuje już tylko 60% badanych firm. Tylko połowa przedsiębiorstw posługuje się formalnymi metodami oceniającymi wartość biznesową dostarczaną przez IT.

Pomiar dojrzałości procesów odpowiedzialnych za dopasowanie biznes-IT wykazał, że w badanych przedsiębiorstwach największą dojrzałość miały procesy odpowiedzialne za nadzór IT oraz stosowanie standardów w zakresie architektury IT. Najsłabiej rozwinięte były procesy związane z oceną efektywności inwestycji IT (rysunek 1).

Jednocześnie badania wykazały brak korelacji między zyskownością przedsiębiorstw (mierzoną wskaźnikami C/Z, C/WK oraz stopą zwrotu) a dojrzałością procesów odpowiedzialnych za dopasowanie biznes-IT (rysunek 2).

Przyczyną tej sytuacji może być ogólnie niski poziom zarządzania IT w badanych przedsiębiorstwach. W związku z tym nawet najbardziej rentowne firmy mają jeszcze duże możliwości bardziej efektywnego zastosowania technologii informacyjnych poprzez dążenie do minimalizacji luki dopasowania biznes-IT.