Terminowa giełda towarowa

Terminowe giełdy towarowe odgrywają w rozwiniętych gospodarkach ważną rolę w kształtowaniu cen i płynności rynku towarowego. Koncentracja podaży i popytu oraz jednakowy dostęp dla uczestników obiektywnie kształtują ceny towarów giełdowych.

Terminowe giełdy towarowe odgrywają w rozwiniętych gospodarkach ważną rolę w kształtowaniu cen i płynności rynku towarowego. Koncentracja podaży i popytu oraz jednakowy dostęp dla uczestników obiektywnie kształtują ceny towarów giełdowych.

Instrumenty finansowe będące przedmiotem obrotu na terminowych giełdach towarowych ujawniają ceny oraz trendy rynkowe i pozwalają zarabiać na zmianie wartości towarów, co z kolei wykorzystują CFO w inżynierii finansowej.

Zobacz również:



Dotąd nie powstała w Polsce terminowa giełda towarowa z prawdziwego zdarzenia. Szansa na utworzenie profesjonalnej instytucji została zmarnowana, choć w latach 90. uzyskaliśmy pomoc finansową oraz merytoryczną od Amerykanów. Niestety, pieniądze trafiły nie do fachowców z dziedziny finansów, lecz urzędników państwowych. Skutek znamy.

Od połowy lat 90. funkcjonuje WGT (dawna nazwa: Warszawska Giełda Towarowa), gdzie przeprowadza się transakcje na instrumentach pochodnych na waluty. Jednak poziom obrotów nie jest wysoki. Problemem zdaje się być brak dobrych regulacji prawnych, bo ustawa o giełdach towarowych w praktyce okazała się bublem legislacyjnym. Widać to na przykładzie Towarowej Giełdy Energii, utworzonej zgodnie z tą ustawą, której znaczenie jest marginalne.

Na rozwiniętych rynkach efektywnie funkcjonująca giełda towarowa zapewnia:



  • równy dostęp do ofert kupna i sprzedaży,


  • pełną ocenę sytuacji rynkowej,


  • bezpieczeństwo dla stron zawierających transakcje,


  • obiektywną cenę jako rzeczywisty wynik konfrontacji podaży i popytu,


  • równy dostęp do informacji giełdowej,


  • standaryzację kontraktów, jakości towarów.




Obrót instrumentami pochodnymi na terminowych giełdach towarowych jest prowadzony w systemie "open-outcry" oraz poprzez systemy elektroniczne kojarzące oferty kupna i sprzedaży. W pierwszym przypadku brokerzy parkietowi zgłaszają oferty kupna i sprzedaży instrumentów pochodnych lub akceptują oferty zgłaszane przez innych brokerów. Informacje są wykrzykiwane w wydzielonych miejscach na parkiecie (pit) oraz oznajmiane rękami w ustalonym języku przez brokerów w taki sposób, aby były słyszalne oraz widoczne przez wszystkich zainteresowanych danym kontraktem lub opcją. Zachowany jest przy tym równy dostęp do informacji oraz możliwość zawierania transakcji. Ten archaiczny system funkcjonuje z powodzeniem na wielu giełdach w Stanach Zjednoczonych, takich jak: CME, NYMEX, CBOT, a także w Azji. Powoli wypierają go jednak nowoczesne technologie informatyczne, w których transakcje są kojarzone przez systemy komputerowe.

Starym wyjadaczom giełdowym łza kręci się w oku, gdy widzą, jak z powodu komputeryzacji gaśnie wspaniała atmosfera tradycyjnej giełdy, z tłumami krzyczących, zachrypniętych brokerów, porozumiewających się sobie tylko znanym językiem.

Bez względu na sposób zawierania transakcji na giełdzie, zlecenie inwestora musi być dostarczone do realizacji bądź na parkiet czy do systemu komputerowego kojarzącego oferty. Pośrednikami są firmy brokerskie, dostarczające zlecenia na giełdę. W poprzednich latach inwestorzy dostarczali zlecenia osobiście do brokera lub przez telefon czy faks. Dziś - przy pomocy nowoczesnych technologii informacyjnych, wprowadzających nową jakość na giełdach. Internetowe platformy oferowane przez pośredników finansowych pozwalają każdemu na naszym globie, a nawet kosmonautom przebywającym na orbicie, na dostęp o każdej porze dnia i nocy do parkietów większości giełd towarowych.

W sieci można znaleźć wiele firm oferujących możliwość ściągnięcia bezpłatnego oprogramowania. Instalacja trwa kilka minut i po dokonaniu przelewu można rozpoczynać przygodę z wielkim światem finansów. Trzeba jednak uważać, bo buszuje tam wielu oszustów, którzy wykorzystując niewiedzę i naiwność początkujących inwestorów, okradają ich z wpłaconych depozytów. Stąd zaleca się korzystanie tylko ze sprawdzonych platform transakcyjnych, renomowanych pośredników, najlepiej banków funkcjonujących zgodnie z obowiązującym prawem. Godnym zaufania jest duński Saxo Bank z centralą w Kopenhadze. Oferowana przez niego platforma transakcyjna SaxoTrader to światowy hit i dobrze jest znana również w naszym kraju. Dostępna m.in. za pośrednictwem witryny http://www.e-saxotrader.com pozwala na zawieranie transakcji na ponad 400 kontraktach terminowych, notowanych na 16 giełdach towarowych, kontraktach na różnice kursowe (CFD) akcji oraz 11 najważniejszych indeksów, funduszy inwestycyjnych notowanych na giełdach (ETFs), kilku tysiącach akcji z najważniejszych giełd światowych, ponad 160 parach walutowych oraz rynku spot dla złota i srebra. Kontrakty terminowe dostępne poprzez SaxoTrader opiewają na metale szlachetne (złoto, srebro), miedź, nośniki energii (ropa naftowa, olej opałowy, benzyna, gaz naturalny), produkty rolne (zboża, mięso), instrumenty finansowe (obligacje, stopy procentowe, waluty oraz indeksy).

Instrumenty, ale nie muzyczne

Na terminowych giełdach towarowych handluje się instrumentami pochodnymi. Ich cena zależy bezpośrednio od ceny aktywa, którego dotyczą - aktywa bazowego. Są to kontrakty terminowe futures, opcje oraz opcje na kontrakty futures. Okres zapadalności tych instrumentów wynosi od kilku miesięcy do roku, czasami do dwóch lat.

Aktywami bazowymi mogą być: surowce i nośniki energii (ropa naftowa, gaz, benzyna, olej opałowy, energia elektryczna), metale szlachetne (złoto, srebro, platyna, pallad), metale nieszlachetne (miedź, cynk, aluminium), produkty rolne (zboże, półtusze zwierzęce, kakao, soja, kukurydza), waluty, stopy procentowe, indeksy giełd oraz papiery wartościowe (akcje obligacje, bony skarbowe). Istnieją również kontrakty na pogodę.

Kontrakt terminowy futures jest umową między dwiema stronami - kupującym i sprzedającym - dotyczącą kupna lub sprzedaży określonych aktywów.

Przez otwarcie pozycji rozumie się kupno lub sprzedaż kontraktu. Pozycja długa oznacza kupno kontraktu, pozycja krótka - sprzedaż kontraktu. Zawierając transakcję terminową, obydwie strony uzyskują prawa, a jednocześnie wchodzą w obowiązki:



  • kupujący kontrakt (pozycja długa) ma obowiązek kupić aktywa określone w specyfikacji kontraktu po oznaczonej cenie, w określonym terminie;


  • sprzedający kontrakt (pozycja krótka) jest zobowiązany sprzedać aktywa określone w specyfikacji kontraktu po oznaczonej cenie, w określonym terminie.




Główne giełdy towarowe
Do najważniejszych giełd towarowych należą: Chicago Mercantile Exchange (CME), Chicago Board of Trade (CBOT), New York Mercantile Exchange (NYMEX/COMEX/GLOBEX), Chicago Board Options Exchange (CBOE), Intercontinental Exchange (ICE), Euronext, London International Financial Futures and Options Exchange (LIFFE), London Metal Exchange (LME), Singapore International Monetary Exchange (SIMEX), Kansas City Board of Trade (KCBT), Bolsa de Mercadorias & Futuros w Brazylii (BM&F).