Pomocna dłoń faktora

Jednym ze sposobów optymalizacji zarządzania należnościami i poprawy płynności finansowej w firmie jest faktoring. Takie rozwiązanie pozwala przede wszystkim na wydłużenie terminów płatności odbiorcom, co czasem ma istotny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa.

Jednym ze sposobów optymalizacji zarządzania należnościami i poprawy płynności finansowej w firmie jest faktoring. Takie rozwiązanie pozwala przede wszystkim na wydłużenie terminów płatności odbiorcom, co czasem ma istotny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa.

Faktoring zajmuje się bieżącym finansowaniem działalności firm, których umowy z kontrahentami zawierają klauzulę o odłożonym terminie płatności. Najczęściej praktykuje się regulowanie należności 30 - 60 dni od przyjęcia towarów, jednak w przypadku współpracy z odbiorcami dużymi lub zagranicznymi termin ten przesuwa się do 90, 120, a nawet do 180 dni. Ta rozbieżność może powodować duże utrudnienia w bieżącym funkcjonowaniu firmy, jeśli nie korzysta ona z zewnętrznego finansowania - na przykład faktoringu.

Zobacz również:



Faktoring z VATem

Faktoring to usługa świadczona na podstawie umowy, która łączy elementy cesji wierzytelności oraz umowy pożyczki. Aby faktor mógł sfinansować wierzytelność, czyli wypłacić pieniądze na poczet danej faktury, wierzytelność wynikająca z takiej faktury musi najpierw stać się własnością firmy faktoringowej. Przeniesienie własności wierzytelności odbywa się w drodze cesji należności. Prowizje i odsetki naliczane przez firmę faktoringową są dla przedsiębiorcy kosztem podatkowym, podlegają też opodatkowaniu VAT. Klient przekazuje faktorowi faktury na należności kontrahentów, a w zamian otrzymuje większość sumy, na jaką one opiewają. Pozostałe kilkanaście procent, po potrąceniu prowizji, zostaje wypłacone w momencie zrealizowania wszystkich wpłat przez kontrahentów. "Faktor za swe usługi wystawia fakturę VAT ze stawką 22% i ewentualnie potrąca jej wartość z należności, które sam ma do przekazania faktorantowi" - wyjaśnia Wojciech Hetmaniuk, prezes firmy Raport.

Kompleksowość działań

Usługa faktoringu i obrót wierzytelnościami - to dwie dość odmienne usługi. Przelew wierzytelności w przypadku faktoringu nie jest celem samym w sobie. Faktoring jest usługą złożoną, na którą składają się finansowanie faktoranta, inkaso, monitorowanie dłużnika i przelanych wierzytelności. "Faktorzy oferują zazwyczaj pakiet dodatkowych usług, które uzupełniają finansowanie, a zatem wpisuje się doskonale w kontekst zarządzania należnościami" - tłumaczy Krzysztof Kuniewicz, dyrektor generalny Bibby Factors Polska. "W naszym przypadku zapewniamy wykonanie pracy administracyjnej, prowadząc szczegółowe księgi transakcji, sporządzając dla klienta wyciągi, wreszcie monitorując prawidłowy przebieg transakcji. Klient ma ponadto do dyspozycji 24-godzinny dostęp do informacji o dokonanych płatnościach i innych szczegółowych danych związanych z obsługą firmy przez faktora".

Do usług dodanych do faktoringu należy także obsługa gospodarczych transakcji z zagranicą, związanych z faktoringiem eksportowym. Faktor nie tylko będzie zarządzał należnościami kontrahentów danego eksportera, ale i pomoże ich uprzednio zweryfikować. "W różnych krajach są różne procedury, wielu klientów boryka się z problemem oceny ryzyka kredytowego obcego kontrahenta. Z kolei faktorzy mają w tym duże doświadczenie" - przekonuje Kuniewicz. Od faktora można ponadto oczekiwać, że w razie potrzeby wspomoże klienta w wyjaśnianiu sporów.

Europejski gigant
Faktoring w Polsce pojawił się w czasie transformacji gospodarczo-ustrojowej i funkcjonuje od blisko 13 lat. Należy do największego europejskiego rynku usług obrotu wierzytelnościami - na Stary Kontynent przypada ponad 70%. globalnej wartości transakcji w branży. Warto zauważyć, że w ostatnich latach najbardziej dynamiczny wzrost usług faktoringowych następuje w krajach Europy Środkowej, takich jak Polska czy Czechy.


Z regresem lub bez

Faktoring wspomaga jednocześnie konkurencyjność firmy - nawet jeśli nie potrzeba szybkiego dopływu gotówki, to dzięki faktoringowi może zdecydować się na wydłużenie odbiorcom terminów płatności. Dotyczy to zarówno odbiorców obecnych, jak i przyszłych - dłuższy termin płatności może być atutem, który przekona do współpracy dużych kontrahentów. Ponadto, zyskując środki obrotowe, firma może szybciej uregulować zobowiązania wobec swoich dostawców i wynegocjować korzystne rabaty. Tego typu usługa pomaga też obniżyć koszty prowadzenia działalności. W jaki sposób? "Zazwyczaj do prowadzenia spraw związanych z terminowością spłat należności delegowana jest księgowa lub osoba z działu Customer Service, bywa, że w przypadku firm utrzymujących kontakty z hurtownikami powstaje konieczność delegowania na ten cel nowego etatu. Faktor czynności te wykonuje w ramach pobieranej prowizji" - wyjaśnia Krzysztof Kuniewicz. Faktor działa głównie prewencyjnie. Przed podjęciem decyzji o współpracy z klientem analizowana jest sytuacja jego kontrahentów. Faktor sprawdza na przykład w wywiadowni gospodarczej, czy odbiorcy ci nie figurują jako nierzetelni dłużnicy. Dużo zależy też od rodzaju oferty, którą przedstawia się klientowi. Może on skorzystać z faktoringu z regresem albo bez regresu, czyli faktoringu pełnego. Dopiero ten drugi oznacza, że nabywając wierzytelności, faktor przejmie także pełne ryzyko niewypłacalności dłużników klienta. W przypadku faktoringu z regresem częściową lub całkowitą odpowiedzialność za niewypłacalność ponosi klient. "W ostatnim czasie obserwujemy także zwiększone zainteresowanie instytucji faktoringowych i banków ochroną ubezpieczeniową wykupionych należności w formie bezpośredniego ubezpieczenia należności faktoringowych, gdzie stroną umowy ubezpieczenia jest sam faktor" - mówi Maciej Poprawski, dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis KUKE.

Do niedawna faktoring pełny był zarezerwowany tylko dla większych firm. Obecnie faktoring pełny jest już dostępny dla mniejszych przedsiębiorstw, o rocznym przychodzie w wysokości co najmniej 500 tys. zł.

Niejasności prawne

Analizując faktoring pod kątem legislacyjnym, napotkać można pewne trudności. "Z prawnego punktu widzenia faktoring jest umową nienazwaną, której częściowym skutkiem jest cesja wierzytelności - pod warunkiem (przy faktoringu niepełnym) lub zupełna (przy faktoringu pełnym)" - wyjaśnia Krzysztof Biernacki, z Katedry Finansów AE we Wrocławiu. Według Jarosława Chałasa, partnera zarządzającego w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, klasyfikacja danej umowy do umowy prowadzącej jedynie do dokonania cesji wierzytelności, a nienazwanej umowy faktoringu, rodzi odmienne skutki podatkowe. W obliczu braku definicji w ustawach podatkowych umowy faktoringowej może to rodzić ryzyko różnego kwalifikowania umów przez organy podatkowe, a w konsekwencji kwestionowania rozliczeń podatkowych zastosowanych przez przedsiębiorców w sytuacji odmiennego podejścia urzędu skarbowego do zawartej umowy.

<hr>Dariusz Nalepa,Dariusz Nalepa,Dariusz Nalepa, dyrektor Obszaru Bankowości Transakcyjnej Banku BPH SA.

"Na polskim rynku można zauważyć duży wzrost zainteresowania usługami finansowania obrotu handlowego, ale wciąż zbyt mała wydaje się świadomość nowoczesnych rozwiązań. Wbrew powszechnej opinii, programy oparte na wykupie wierzytelności wykraczają poza zwykły instrument zarządzania płynnością czy poprawy bilansu spółki. Należy podkreślić przede wszystkim możliwość stabilizacji długotrwałych więzi pomiędzy kontrahentami. Dobrze dopasowane programy finansowania dostawców czy odbiorców pozwalają na zwiększenie wolumenu sprzedaży, na czym korzystają obydwie strony. To właśnie, w połączeniu z szeregiem funkcjonalności komplementarnych (miękka windykacja, automatyczne przeprowadzanie rozliczeń czy przejęcie ryzyka niewypłacalności) stanowi o wartości dodanej zaawansowanych rozwiązań, w porównaniu ze zwykłym wykupem wierzytelności".

<hr>Krzysztof Biernacki,Krzysztof Biernacki,Krzysztof Biernacki, Katedra Finansów, AE we Wrocławiu

W odniesieniu do aspektów podatkowych wskazać trzeba na wciąż wymagające jednoznacznej regulacji opodatkowanie takich transakcji podatkami obrotowymi, w szczególności podatkiem od towarów i usług. Problem ten wiąże się z szerszym aspektem - zwolnienia "usług pośrednictwa finansowego" (jak to określa załącznik nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług) z tego podatku. W konsekwencji uregulowań zwolnienie przyczynić się może do zwiększenia kosztów związanych z prowadzoną działalnością pośrednictwa finansowego. Ponadto zachodzi konieczność "rozszczepiania" praw i obowiązków z jednej umowy dla celów podatkowych oraz odpowiedniego ich opodatkowania.